Według stanu na maj 2026 r. implantowane interfejsy mózg-komputer (BCIs) nie są już definiowane wyłącznie przez głośne, pierwsze implantacje; wiele równoległych programów klinicznych donosi obecnie o trwałym użytkowaniu domowym, komunikacji o wyższej przepustowości oraz wczesnych podejściach typu „cyfrowy most”, które ponownie łączą intencje motoryczne z efektorami obwodowymi, takimi jak stymulatory rdzeniowe, podczas gdy badania protez wzrokowych dojrzewają, oferując wieloletnią obserwację bezpieczeństwa i wymierne korzyści funkcjonalne w kontrolowanych testach.[1–3]
Podsumowanie
- systemy wyjściowe mowy i tekstu dla chorych na ALS i z ciężkim paraliżem przeszły od fraz typu proof-of-concept do szybszej mowy strumieniowej o niskich opóźnieniach i dekodowania szerokiego słownictwa;
- interfejsy mózg-kręgosłup i podejścia pokrewne wykazały, że sygnały korowe można powiązać ze stymulacją rdzenia kręgowego w celu przywrócenia zdolności stania i chodzenia w wybranych przypadkach;
- motoryczne BCIs do codziennego sterowania urządzeniami są implantowane zarówno drogą wewnątrzkorową, jak i wewnątrznaczyniową, z roczną obserwacją w niektórych kohortach; oraz
- systemy korowej stymulacji wzrokowej osiągnęły sześcioletnie zbiory danych z wczesnych badań wykonalności, podczas gdy inne zespoły zajmujące się widzeniem korowym donoszą o wielouczestnikowych demonstracjach wzorców sztucznego widzenia u osób głęboko niewidomych.[1, 2, 4–7]
Poza kursorem
Kilka niezależnych grup wykazało obecnie, że aktywność neuronowa związana z mową może być dekodowana na użyteczne sygnały komunikacyjne u osób z ALS i innymi przyczynami ciężkiego paraliżu, przy użyciu zarówno wewnątrzkorowych macierzy mikroelektrod, jak i elektrokortykografii podtwardówkowej lub nadtwardówkowej (ECoG).[4, 5, 8]
W UC Davis, w ramach ekosystemu BrainGate2, uczestnik z ALS (SP2) korzystał z wewnątrzkorowej neuroprotezy „mózg-tekst”, która po 30 minutach danych treningowych osiągnęła współczynnik błędnych słów (WER) na poziomie 0.44% dla zdań testowych z 50-słowowego zasobu słownictwa w trybie pętli zamkniętej.[9] Gdy słownictwo rozszerzono do ponad 125,000 słów, ten sam uczestnik osiągnął 9.8% WER po zebraniu 1.9 godziny dodatkowych zdań treningowych.[9] W późniejszych sesjach średnie dekodowanie w zadaniu kopiowania (Copy Task) w ostatnich trzech sesjach osiągnęło 2.66% WER przy tempie mówienia we własnym tempie wynoszącym 32.9 słowa na minutę.[9]
Inne prace nad wewnątrzkorowym systemem mowa-tekst w ramach BrainGate2 wykazały szybsze dekodowanie o „szybkości konwersacyjnej” u uczestnika z ALS (T12), odnotowując 9.1% WER dla 50-słowowego słownictwa i 23.8% WER dla słownictwa obejmującego 125,000 słów przy średnim tempie 62 słowa na minutę.[10]
Synteza mowy oparta na ECoG również poczyniła postępy w kierunku bardziej naturalistycznych, strumieniowych wyników: w badaniu klinicznym BRAVO uczestniczka korzystająca z 253-kanałowej macierzy ECoG o wysokiej gęstości bezgłośnie wypowiadała zdania pochodzące z 1,024-słowowego słownictwa, podczas gdy system przesyłał strumieniowo przewidywaną mowę w momencie, gdy zaczynała próbę mówienia.[4] W testach online zespół BRAVO odnotował medianę prędkości dekodowania na poziomie 47.5 słowa na minutę i medianę latencji syntezy mowy wynoszącą 1.12 sekundy dla zestawu ogólnego 1,024 słów, przy jednoczesnym niskim obciążeniu fałszywymi aktywacjami w danych spoczynkowych (system nigdy nie zdekodował błędnie mowy w ciągu 16 minut zagregowanych z dziesięciu sesji).[4]
Wreszcie, badacze z Johns Hopkins poinformowali o uczestniku badania klinicznego z ALS, który używał bezgłośnych poleceń mowy we własnym tempie do sterowania inteligentnymi urządzeniami za pomocą przewlekle wszczepionego ECoG BCI, z medianą dokładności dekodowania wynoszącą 97.10% w całym okresie badania oraz medianą wskaźników fałszywie dodatnich i fałszywie ujemnych online wynoszącą 0 w metrykach detekcji.[8]
Cyfrowe mosty
Najbardziej konkretną koncepcją „cyfrowego mostu” u ludzi pozostaje interfejs mózg-kręgosłup (BSI) zademonstrowany przez zespół z Lozanny/EPFL: w raporcie Nature z 2023 r. autorzy opisali przywrócenie komunikacji między mózgiem a rdzeniem kręgowym za pomocą w pełni wszczepionego systemu łączącego sygnały korowe z nadtwardówkową stymulacją elektryczną celowaną w obszary rdzenia kręgowego zaangażowane w chodzenie, co umożliwiło osobie z przewlekłym porażeniem czterokończynowym naturalne stanie i chodzenie w warunkach społecznych.[2]
Ściśle powiązaną ścieżkę translacyjną realizuje ONWARD Medical, który przedstawia swój ARC-BCI jako połączenie implantu kory ruchowej z wszczepioną platformą stymulacji rdzenia kręgowego firmy (ARC-IM) w celu stworzenia ONWARD DigitalBridge, wykorzystującego AI do dekodowania intencji ruchu i przekładania jej na ruch.[11] Firma ONWARD poinformowała, że jej system ARC-BCI otrzymał od FDA status Breakthrough Device Designation w lutym 2024 r.[11] W maju 2025 r. ONWARD ogłosił, że dwa dodatkowe zabiegi u osób z urazami rdzenia kręgowego zwiększyły całkowitą liczbę udanych implantacji ARC-BCI do pięciu (przeprowadzonych w CHUV w Lozannie, w Szwajcarii).[11] Do stycznia 2026 r. ONWARD zaraportował dwie dodatkowe implantacje w urazach rdzenia kręgowego, co zwiększyło łączną liczbę ludzkich implantów ARC-BCI do siedmiu, ponownie w CHUV pod kierownictwem neurochirurg Jocelyne Bloch.[12]
Inne, niebędące implantem podejście typu „most” w urazach rdzenia kręgowego pojawia się również w badaniach kontrolowanych: randomizowane badanie pilotażowe z 2026 r. (ChiCTR2300074503) z udziałem 21 osób z urazem rdzenia kręgowego porównywało trening z egzoszkieletem sterowanym przez BCI z treningiem z samym egzoszkieletem, odnotowując istotne wewnątrzgroupowe przyrosty prędkości chodu (10MWT, ) i wytrzymałości (6MWT, ) w grupie BCI+egzoszkielet, chociaż różnice międzygrupowe nie były istotne.[13]
Bioniczne kończyny i neuroprotezy motoryczne
W przypadku codziennego sterowania komputerem i urządzeniami, Neuralink i Synchron ilustrują dwie rozbieżne strategie chirurgiczne — wewnątrzkorowe nici wprowadzane przez robota w porównaniu z wewnątrznaczyniową macierzą typu „stent-elektroda” umieszczaną przez cewnik — podczas gdy konsorcja akademickie, takie jak BrainGate, nadal demonstrują multimodalne sterowanie łączące komunikację z obsługą kursora/robota u tych samych uczestników.[14–16]
Neuralink poinformował agencję Reuters w styczniu 2026 r., że do badań na całym świecie włączono łącznie 21 uczestników, w porównaniu do 12 zgłoszonych we wrześniu 2025 r., i opisał utrzymanie rekordu zerowej liczby poważnych zdarzeń niepożądanych związanych z urządzeniem podczas współpracy z organami regulacyjnymi i placówkami szpitalnymi.[1] Reuters poinformował również, że pierwszy pacjent używał implantu do grania w gry wideo, przeglądania internetu, publikowania postów w mediach społecznościowych i poruszania kursorem na laptopie.[1] Własne aktualizacje Neuralink opisują koncepcję Telepathy jako tłumaczenie aktywności neuronalnej z regionów motorycznych dłoni/ramienia na cyfrowe polecenia i informują, że jeden z uczestników („Nick”) osiągnął ponad 10 bitów na sekundę w ciągu pierwszego tygodnia korzystania z BCI, a później używał zrobotyzowanego ramienia do wykonywania podstawowych zadań, takich jak samodzielne jedzenie i drapanie się.[17]
Z kolei platforma Stentrode firmy Synchron jest implantowana do naczynia krwionośnego na powierzchni kory ruchowej przez żyłę szyjną i jest zaprojektowana do wykrywania i bezprzewodowego przesyłania intencji ruchowej w celu sterowania urządzeniami osobistymi typu „wskaż i kliknij” bez użycia rąk.[18] We wrześniu 2024 r. Synchron ogłosił pozytywne wyniki 12‑miesięcznego badania COMMAND u sześciu pacjentów, informując, że wszyscy szóstka spełniła pierwszorzędowy punkt końcowy w postaci braku poważnych zdarzeń niepożądanych związanych z urządzeniem, skutkujących zgonem lub trwałym zwiększeniem niepełnosprawności, oraz że w okresie 12 miesięcy nie wystąpiły żadne poważne zdarzenia niepożądane związane z mózgiem lub układem naczyniowym.[18] Synchron odnotował również 100% dokładność implantacji przy osiągnięciu docelowego pokrycia kory ruchowej, z medianą czasu zabiegu wynoszącą 20 minut.[18] Do końca 2025 r. Synchron stwierdził, że interfejsy Stentrode BCIs zostały umieszczone u 10 pacjentów z paraliżem w ramach badań klinicznych w USA i Australii.[19]
Poniższa tabela podsumowuje kilka istotnych klinicznie różnic, które powtarzają się w tych programach.
Przywracanie wzroku
W dziedzinie neuroprotez wzrokowych najbardziej dojrzałym opublikowanym zbiorem danych o skali programowej w tym zestawieniu jest system Orion Visual Cortical Prosthesis System firmy Cortigent, dla którego zaraportowano wieloletnią obserwację we wczesnych badaniach wykonalności oraz różnice w testach funkcjonalnych przy włączonym i wyłączonym systemie.[6] Własne podsumowanie 6‑letniego badania wykonalności firmy Cortigent podaje, że sześciu pacjentów otrzymało implanty między styczniem 2018 r. a styczniem 2019 r., a badanie zakończyło się w marcu 2025 r.[3] W trakcie tego badania Cortigent poinformował, że wszystkie urządzenia pozostały funkcjonalne przez cały okres obserwacji, przy utracie funkcjonalności na mniej niż 4% elektrod, oraz że wcześnie wystąpiło jedno poważne zdarzenie niepożądane (napad drgawek), przy czym po dostosowaniu wzorców stymulacji nie wystąpiły kolejne napady ani poważne zdarzenia niepożądane.[3] Opisując mechanizm systemu, Cortigent podaje, że system Orion wykorzystuje bezprzewodowo zasilany wszczepialny generator impulsów połączony z macierzą 60 mikro-elektrod na korze wzrokowej, a obraz z kamery jest konwertowany na bezprzewodowe polecenia wywołujące fosfeny (punkty świetlne).[3]
Kontynuowane są również niezależne prace nad widzeniem korowym: Moran Eye Center na University of Utah poinformowało w 2023 r., że eksperymentalna proteza „podłączona na stałe do obszarów wzrokowych mózgu” została użyta do bezpiecznego zapewnienia formy sztucznego widzenia trzem osobom niewidomym, oraz przekazało, że Eduardo Fernández opisał podobne wyniki u dwóch dodatkowych uczestników badania podczas sympozjum.[7] Osobno, opis przypadku z badania klinicznego dotyczącego wewnątrzkorowej mikrostymulacji opisał implantację 100-elektrodowej macierzy Utah Electrode Array w pobliżu granicy V1/V2 u głęboko niewidomego uczestnika, po której pacjent odzyskał percepcję światła i ruchu oraz mógł czytać duże znaki i słowa.[22]
Projekt „Blindsight” firmy Neuralink znajduje się na etapie kamieni milowych regulacyjnych w ramach przedstawionych tu dowodów: źródła podają, że eksperymentalny implant Blindsight otrzymał status FDA Breakthrough Device w wrześniu 2024 r. i ma na celu przywrócenie widzenia poprzez bezpośrednią stymulację kory wzrokowej.[23]
Pozostałe wyzwania
Pomimo uderzających demonstracji wydajności, duża część najsilniejszej bazy dowodowej pozostaje ograniczona do małych grup (small-N) lub pojedynczych uczestników, co podkreślono bezpośrednio w raportach dotyczących implantowanych mownych-BCI, wskazując na kluczowe ograniczenie badań jednoosobowych i potrzebę replikacji wyników u większej liczby uczestników.[24] Długoterminowa niezawodność nie jest również jednolita dla wszystkich interfejsów: jeden raport dotyczący przewlekłego dekodowania gestów za pomocą ECoG u uczestnika z ALS wykazał, że dokładność klasyfikacji offline spadła z 49.3% do 28.0% w dwóch okresach oddzielonych o około pięć miesięcy, czemu towarzyszyło zgłoszone zmniejszenie modulacji mocy w paśmie wysokich częstotliwości gamma oraz zwiększona częstotliwość wyników fałszywie dodatnich.[25] Jednocześnie wiele programów kładzie nacisk na ustrukturyzowany nadzór nad bezpieczeństwem (np. ramy FDA IDE), co jest kluczowe dla zwiększenia liczby implantacji poza kohorty wczesnych badań wykonalności.[8, 18] Wreszcie, naciski etyczne i dotyczące przejrzystości pozostają istotne w głośnych przedsięwzięciach komercyjnych; jedna z analiz argumentowała, że brak rejestracji pierwszego badania klinicznego Neuralink w ClinicalTrials.gov „zdawał się naruszać” podstawowe wytyczne etyczne, mimo że raport wskazuje, iż rekord został później przesłany w maju 2024 r.[23]
